In memoriam Solzhenitsyn

Alexander Solzhenitsyn is overleden. Ik heb hem geciteerd in mijn licentiaatsthesis omdat hij in zijn Nobel lecture heel treffend verwoordt wat de kracht is van literatuur.

But who will co-ordinate these value scales, and how? Who will create for mankind one system of interpretation, valid for good and evil deeds, for the unbearable and the bearable, as they are differentiated today? Who will make clear to mankind what is really heavy and intolerable and what only grazes the skin locally? Who will direct the anger to that which is most terrible and not to that which is nearer? Who might succeed in transferring such an understanding beyond the limits of his own human experience? Who might succeed in impressing upon a bigoted, stubborn human creature the distant joy and grief of others, an understanding of dimensions and deceptions which he himself has never experienced? Propaganda, constraint, scientific proof – all are useless. But fortunately there does exist such a means in our world! That means is art. That means is literature.

They can perform a miracle: they can overcome man’s detrimental peculiarity of learning only from personal experience so that the experience of other people passes him by in vain. From man to man, as he completes his brief spell on Earth, art transfers the whole weight of an unfamiliar, lifelong experience with all its burdens, its colours, its sap of life; it recreates in the flesh an unknown experience and allows us to possess it as our own.

Het is de manier waarop literatuur ons buiten onszelf doet treden en andere blikvelden opent die Solzhenitsyn hier aanhaalt, die mij interesseert. Literatuur verruimt ons leven omdat het situaties voor onze voeten gooit die we zelf niet beleven, maar die ons wel kunnen helpen onze reële beleveningen bij te sturen / aan te passen / in vraag te stellen. Dat is voor mij de belangrijkste taak van literatuur in ons huidige onderwijs / leven.

ontdekking van Zamyatin op filosofie.be

Ik las net een heel interessante post op filosofie.be. Wat mij in de citaten van Zamyatin voornamelijk in aanspreekt zijn het element literatuur en de verwijzingen naar het denken van Nietzsche. Toevallig twee elementen waarmee ik me tijdens mijn studies mee heb geamuseerd.

Het citaat over kinderen doet me even stilstaan bij opvoeding en onderwijs. Maar kinderen zijn immers de meest onverschrokken filosofen
Ik leid hieruit af dat opvoeding en onderwijs kinderen dogmatiseren, beschaven, afkoelen. Dit klopt voor een deel. Opvoeding en onderwijs leiden het kind in in de wereld van de volwassenen, van de regels en wetten die in de gemeenschap leven. Anderzijds zouden opvoeding en onderwijs ook de “revolutie” in elk kind moeten levend houden. Daar zit hem de grote strijd van het opvoeden. Het samenvoegen van de incompatibles socialisatie en vrijheid, gehoorzaamheid en eigenwil.

In ieder geval ga ik nu op zoek naar meer informatie over Zamyatin.